علي محقر، احمد جعفرنژاد، محمد مدرس يزدي، محمدرضا صادقي مقدم
چكيده: با توجه به گستردگي مفهوم پديدة هماهنگي به طور عام و در مباحـث زنجيـرة تـأمينبه طور خاص، در اين پژوهش تلاش بر اين است تا با تبيين ابعاد و اجزاي هر بعد هماهنگي، به تعريف اين پديده پرداخته شود. پژوهشگران با به كارگيري رويكرد فراتركيب در اين پژوهش، به تحليل نتايج و يافته هاي محققان قبلي پرداخته و با انجام گام هاي هفت گانة ايـن روش ، پديـدةهماهنگي شبكة تأمين خودروسازي را در پنج بعد، شانزده زيربعد و پنجاه وهفت جزء طبقه بنـديكردند. درنهايت با استفاده از روش آنتروپي شانون، به تعيين ضريب اثر اجزاي مشخص شـده درصدونودوچهار پژوهشي كه نهايي شده، پرداخته شده است.

واژه هاي كليدي: شبكة تأمين خودروسازي، متاسنتز، هماهنگي.
مقدمه
موفقيت پايدار يك شركت نه فقط به عملكرد آن شركت به تنهايي، بلكه به همـاهنگي بـا سـايرشركت هايي بستگي دارد كه در بالادست زنجيرة تأمين (تأمين كننـدگان ) و پـايين دسـت زنجيـرةتأمين (توزيع كنندگان و خرده فروش ها) فعاليت ميكنند. با توجه به نظـر اكثـر محققـان زنجيـرةتأمين، يكي از دلايل اصلي افت عملكرد زنجيرة تأمين و بـه خصـوص شـركت كـانوني زنجيـره،نا هماهنگي اعضاي زنجيرة تأمين آن است (هورواتس، 2001). حال سؤالي كه مطرح ميشود اين است كه »چگونه مي توان هماهنگي اثربخش بين اعضاي يك زنجيره ايجاد كـرد؟« شـرط لازمبراي پاسخ گويي به سؤال مطروحه اين است كه بدانيم هماهنگي چيست؟ يا چه تعريف جامعي از هماهنگي زنجيرة تأمين وجود دارد؟ در يك زنجيـرة تـأمين وظـايف متعـددي چـون لجسـتيك ، موجودي، خريد و تداركات، برنامـه ريـزي توليـد، روابـط توليـد، روابـط درون و بـين سـازماني واندازه گيري عملكرد تعريف ميشود. زنجيره هاي تأمين، اغلب مركب از چندين فعاليت هستند كه معمولاً روي نقش هاي چندگانه يا سازمان ها توسعه مي يابند و در بسـياري از اوقـات، يـك افـقزماني وسيعي را نيز دربر مي گيرند. بنابراين وجود يك سيستم هماهنگ كننده بـه صـورت شـفافلازم است كه دربرگيرندة تعريف واضح از فرايندها، همراستاسازي مسئوليتها و ساختار با اهداف كلي زنجيره، در راستاي ارتقاي عملكرد زنجيره باشد. پويايي ساختار زنجيرة تأمين ، چـالشهـا ي جذابي را براي مبحث هماهنگي اثربخش زنجيره ايجاد كرده است. نكتة قابل توجه اينكه اعضاي زنجيره نمي توانند مانند اعضاي مستقل رقابت كنند، كالايي كه بـه دسـت مصـرف كننـدة نهـاييمصرف ميشود، قبل از مصرف مسيري را مي پيمايد كه بسياري از موجوديتهاي زنجيرة تـأمين روي آن ايجاد ارزش افزوده مي كنند. براي بهبود عملكرد كلي زنجيـرة تـأمين، اعضـاي زنجيـرةتأمين ممكن است بهعنوان يك قسمت از سيستم يكنواخت و هماهنگ با يكـديگر رفتـار كن نـد. بنابراين موضوع »هماهنگي« به منزلة مسئلهاي مهم مطرح مي شود تـا سـازمان هـا در مـورد آن مطالعه و تمركز كنند (آرشايندر، 2008). ديدگاه هاي زير درخصوص هماهنگي زنجيـرة تـأمين در مطالعات پيشين مشاهده شده است:
فعاليت هايي با تشريك مساعي به منظور برنامه ريـزي مشـترك، توسـعة محصـول مشـترك،تبادل اطلاعات دوجانبه و سيستم اطلاعاتي يكپارچه، همـاهنگي متقـاطع روي چنـدين لايـه درشبكه اي از شركت ها، شراكت هاي بلندمدت و تسـهيم منصـفانه ريسـك هـا و سـودها (لارسـن، 2000). زنجيرة تأمين با تشريك مساعي به اين معناست كـه دو يـا چنـد شـركت مسـتقل، كـارمشتركي براي برنامهريزي اجراي عمليات هاي زنجيرة تأمين انجام دهند كه نسبت به زماني كـهبه صورت مجزا فعاليت مي كردند، موفقيت بيشتر ي بهدست آورند (سيماتوپانگ، 2002). Scc يك پاسخ استراتژيك به چالش هايي است كه بـر اثـر اسـتقلال اعضـاي زنجيـره ايجـاد شـده اسـت (ژو و بمون، 2006).
به نظر مي رسد با وجود ديدگاه هاي مختلفي كه دربارة همـاهنگي زنجيـرة تـأمين در ادبيـاتپژوهش اشاره شده است، اما تا كنون تعريف واحدي از هماهنگي زنجيرة تأمين ارائه نشده اسـت.
مدل هاي هماهنگي گوناگوني كه ارائه شده اند، اغلب بر فعاليتهـا ي مجـزا يـا وظـايف متفـاوتزنجيره اشاره دارند و به نظر مي رسد تمامي اين مدل ها، تلاشهايي مجزا و غير يكپارچه هستند. محققان مختلف با توجه به زمينـه هـاي پژوهشـي خـود ، بـه مبحـث همـاهنگي زنجيـرة تـأمين پرداخته اند. براي مثال محققان موجودي، زنجيـرة تـأمين همـاهنگي را در لجسـتيك هماهنـگ، محققان فناوري اطلاعات، هماهنگي را در جريان هماهنگ دادهها و اطلاعات، محققـ ان مـالي وحقوقي، هماهنگي را در انواع مختلف قراردادهـاي همكـاري و استراتژيسـت هـا همـاهنگي را دراتحادهاي استراتژيك بين اجزاي زنجيـره تعريـف مـيكننـد . از سـويي ديگـر ، واژه هـا يي چـون پكپارچه سازي، همياري، همكاري و هماهنگي تكميل كنندة همـديگر هسـتند و هنگـامي كـه در زمينة زنجيرة تأمين به كار مي روند، بهراحتي ميتوان آنها را قسـمت هـايي از همـاهنگي زنجيـرةتأمين دانست. اين فرض مي تواند بدون ازدست دادن كليت عناصري همانند يكپـارچگي (تركيـببراي تشكيل يك كل منسجم)، همكاري (كاركردن بـهصـورت مشـترك) و مشـاركت (عمليـاتمشترك)، همگي آنها را به مثابه اجزاي هماهنگي جمع كند.
SCC واژة گستردهاي است و مي تواند در ابعاد متنوعي بـازتعريف شـود (آرشـايندر، 2008). بنابراين مسئلة اصلي پژوهش، تبيين زيرساخت هاي هماهنگي در زنجيرة تأمين، در چارچوب يك الگوي هماهنگي زنجيرة تأمين، به وسيلة مشخص كردن اجزاي مؤثر بر هماهنگي زنجيره، تعيـينابعاد و روابط ميان آن اجزا است.
پيشينة پژوهش
با بررسي مطالعات انجام گرفته در حوزة هماهنگي، ميتوان گسترة بسيار وسيع اين موضوع را در متون پژوهشي و همچنين وجود ديدگاه هاي متفاوت و گاه متناقض در نظرات صاحب نظران ايـنحوزه، بهويژه در مديريت زنجيرة تأمين و روابط بين شركتي مشاهده كرد.
در يك طبقهبندي ميتوان ادبيات پـژوهش موجـود در زمينـة همـاهنگي زنجيـرة تـأمين را بهصورت شكل (1) نشان داد كه بهدليل كوتاهنويسي، از ارائه جزئيات هـر قسـمت و نويسـندگانمربوطه خودداري مي شود.

روش شناسي پژوهش
در سالهاي اخير با رشد مطالعات در حوزههاي مختلف علوم و روبه رويي جامعة علمي بـا انفجـاراطلاعات، انديشمندان درعمل به اين نتيجه رسيدهاند كه اطلاع و تسلط بر تمامي ابعاد يك رشته و به روزبودن در اين زمينه، تا حدود زيادي امكانپذير نيست، بنابراين انجام پژوهشهاي تركيبـيكه عصارة مطالعات انجام شده در اين موضـوع خـاص را بـه شـيوة نظـام منـد و علمـي، فـرا روي پژوهشگران قرار ميدهند، گسترش روزافزون يافته است. يكي از روشهايي كه به منظور بررسي و تركيب و آسيبشناسي مطالعات پيشين در چند سال گذشته معرفي شده است، فرامطالعه است. فرامطالعه يك تجزيه وتحليل عميق از كارهاي مطالعاتي انجام شده در يك حوزة خاص اسـت. در سالهاي گذشته بيشتر از فراتحليل نام برده شده است، ولي بايد گفت كه فرامطالعه با واژههـاييهمچون فراتحليل، فراتركيب (فراسنتز)، فراتئوري و فراروش متفاوت است. فرامطالعه همـة ايـنمفاهيم را دربرميگيرد. فراتحليل كه عمدتاً طي چند سال گذ شته بارها از آن استفاده شده اسـت، نوعي فرامطالعة كمي است كه فقط روي نتايج مطالعات گذشته انجام ميشود. اين فرامطالعه اگر به صورت كيفي و روي مفاهيم مورد استفاده در مطالعات گذشته انجام گيرد، بـه نـام فرا سـنتز يـافراتركيب شناخته ميشود. اگر فقط در حوزة روششناسي كارهاي گذشته باشد، به نـام فـراروش معروف است و چنانچه اين فرامطالعه فقط در حوزة مدلها و چارچوب هاي پژوهش هـاي گذشـتهباشد، فراتئوري ناميده ميشود (زيمر، 2004 ). فرامطالعه شامل سه قسمت اسـت كـه عبارتنـد از: فراتحليل ( تجزيهوتحليل محتواي مطالعات اوليه)، فراروش ( تجزيهوتحليل روششناسي مطالعات اوليه)، فراتئوري ( تجزيهوتحليل تئوري مطالعات اوليه) (چنيل و وس، 2007).
فرا تركيب
به طور كلي فراتركيـب كيفـي، بـه نـوعي مطالعـة كيفـي اسـت كـه از اطلاعـات و يافتـه هـاي
استخراج شده از مطالعات كيفي ديگر با موضوع مرتبط و مشابه استفاده مي كنـد . درنتيجـه نمونـةمورد نظر براي فراتركيب، از مطالعات كيفي فردي منتخب بر اساس ارتباط آنها با سؤال پژوهش ساخته ميشود. تركيب تفسيرِ تفسيرهاي داده هاي اصـلي نويسـندگان اصـلي مطالعـات اصـلي ومنتخب است. به باور زيمر، فراتركيب نـوعي مطالعـة كيفـي اسـت كـه اطلاعـات و يافتـه هـا ي استخراج شده از مطالعات كيفي ديگر را با موضوع مرتبط و مشابه بررسي مي كند. در نتيجه نمونة مورد نظر براي فراتركيب، از مطالعات كيفي منتخب و بر اساس ارتبـاط آنهـا بـا سـؤال پـژوهشساخته مي شود. فراتركيب، مرور يكپارچة ادبيـات كيفـي موضـوع مـورد نظـر نيسـت. همچنـين تجزيه وتحليل دادة ثانويه و دادة اصلي از مطالعات منتخب هم نيست؛ بلكه تحليل يافته هاي ايـنمطالعات است. به گفته اي فراتركيب، تركيب تفسير تفسيرات داده هـا ي اصـلي مطالعـات منتخـب است (زيمر، 2004). به طور كلي سه هدف براي فراتركيب آورده شده است: يك) ساخت تئـوري،دو) شرح تئوري و سه) توسعة مفهومي. بنابراين در فهم پديدة هماهنگي زنجيرة تأمين مي توان با به خدمت گرفتن فراتركيب، به اجزا و ابعاد اين پديده پي برد.
مراحل پژوهش
براي تحقق هدف مورد نظـر در ايـن پـژوهش ، از روش هفـت مرحلـه اي سندلوسـكي و باروسـو (2003، 2007) استفاده شده است كه شكل (2) خلاصة اين مراحل را نمايش مي دهد.

شكل
2
.

گام

ها

يفراتركيب

س

تنظيم
ؤ

الپژوهش

ب

متون

بررسي
ه

نظام

صورت

مند

جست

وجو
مقال

انتخاب

و
ه

هاي

مناسب

مقاله

اطلاعات

استخراج

كيفيت

كنترل

تجزيه

و
يافته

تركيب

و

تحليل

كيفي

هاي

ارائة

يافته

ها


پاسخ دهید